Patrikhane nedir?

Hıristiyan Ortodoks kilisesinin başında bulunan baş papazın yönetimindeki kilise kuruludur. Hıristiyanlıkta politika ve inanç yüzünden ayrılıklar başlayınca, patrikler birbirlerinden ayrılmışlar, bir kısmı da diğerlerinin baskısı altında silinmiştir. 11. yüzyılın ortasında Roma kilisesi ile Bizans kilisesi arasındaki bağ da, Bizans patriği tarafından koparıldı. İstanbul patrikleri, ayrı bir kuvvet olarak Papaların karşısına çıktılar. Roma ve Bizans kiliseleri arasındaki gerçek ayrılma, 12. yüzyılda gerçekleşti. Bizans patrikleri Ortodoksların, Roma'daki Papa da Katoliklerin başı sayıldı.

İstanbul'un fethinden sonra Fatih, Patrik Grigorios'un boynunu vurdurduğu halde, kiliseye Hıristiyanlar üzerinde geniş yetki tanıdı. Osmanlılar devrinde ilk patrikhane, sonradan Fethiye camisi yapılan Pamakaristos kilisesi idi. 1574'te Patrik Aya Yorgi kilisesine geçti. 1720'de Patrik Yeremyenos, bugün de patriklerin oturduğu kiliseyi yaptırdı. Mahmut II zamanında, asi Morali Yunanlılar'la mektuplaşan Patrik Grigorios'un Sadrazam Benderli Ali Paşa tarafından astırıldığı kapı, bugüne kadar açılmamıştır. Bizans kilisesi kurulduğundan beri 321 patrik gelip geçmiştir. Son Patrik Athenagoras, New York'tan gelmiştir.

patrikhane

Roma Kilisesi ile İstanbul (Bizans) Kilisesi arasında bağ uzun süren çatışmalara tarafların Hıristiyanlar üzerinde elde etmeye çalıştığı üstünlüğe rağmen XI. yüzyılın ortasına kadar kopmadı. Bu bağı ilk koparan Bizans Patriği oldu. O tarihten beri de Batıda gün geçtikçe kuvvetleri artan Papa’ların karşısına İstanbul Patrikleri ayrı bir kilisenin Doğu Hıristiyanlarının başı olarak çıktılar. IV. yüzyıla kadar Hıristiyan Kiliseleri üç Patrikliğe bölünmüştü. Bunlar İsa’nın yoldaşlarından Petros’un kurduğu Roma Kilisesi, Paulas’un kurduğu Antakya Kilisesi, Yohannes’in kurduğu İskenderiye Kilisesi idi.

IV. yüzyıl içinde Roma İmparatoru I. Constantinus (Konstantin) Bizans’a yerleşince Hıristiyanlığı korudu. Bu arada Roma ve İskenderiye Kiliselerinin baskısından kurtulmak isteyen Kudüs Kilisesi de ayrı bir kuvvet olarak ortaya çıktı. Batı Roma İmparatorluğu sınırları içindeki Hıristiyanlar gitgide Roma Kilisesine bağlanırken, Bizans Kilisesi de Yunanlaşıyordu. Roma ile Bizans Kiliseleri arasında gerçek ayrılma XII. yüzyılda oldu. Bundan sonra Bizans Patrikleri Ortodoksların, Roma Papa’sı da Katoliklerin başı olarak kaldılar.

Türk Ortodoks Patrikliği

Kurtuluş Savaşı sırasında Fener Patrikhanesi'nin Anadolu'daki Rumları kışkırtarak Pontus Krallığı'nı diriltmeğe kalkışması ve Yunanlıların Anadolu'yu istilasını alkışlaması üzerine Keskin metropoliti papa Ettim (Pavri Karahisarlıoğlu, sonra Evrenerol) 1921'de bir bildiri yayımlayarak "Türk Ortodoks Kilisesi"ni kurduğunu açıkladı. Anadolu'daki Hıristiyan Türkler adına Fener Patrikhanesi'yle savaşan papa Eftim, Kurtuluş Savaşı'nı desteklediği için Fener Patrikhanesi'nce aforoz edildi. O da 1924'te Rum Ortodoks Kilisesi'nden ayrılarak İstanbul'da Ortodoks Kilisesi'ni kurdu ve bunun başına patrik seçildi. Papa Eftim 1968'de ölünce yerine oğlu Turgut Evrenerol patrik oldu.

Sözlükte "patrikhane" ne demek?

1. Patriğin görev yeri.

Cümle içinde kullanımı

Dimitro'nun babası patrikhanede memurdu.
- Sait Faik Abasıyanık

Patrikhane kelimesinin ingilizcesi

patriarchate
Köken: Yunanca

Son eklenenler